W dniach 16–18 października 2026 roku po raz siódmy odbył się Festiwal Czango, tym razem w całości w Krakowie. Wydarzenie ponownie stało się przestrzenią spotkania artystów reprezentujących różne kultury i narodowości. Wspólne muzykowanie było wyrazem możliwości budowania więzi ponad podziałami oraz jedności mimo różnic geograficznych, kulturowych i historycznych. Muzyka potwierdziła, że jest uniwersalnym językiem, który pozwala spotykać się ludziom niezależnie od pochodzenia, wieku czy doświadczenia, a relacje opierać na akceptacji, szacunku i tolerancji.

Festiwal Czango w Polsce rozwija współpracę polsko-węgierską wokół tradycji muzycznych obu krajów, a szerzej — całego basenu karpackiego. Tegoroczna edycja była owocem przyjaźni polsko-węgierskiej, rozwoju ruchu domów tańca i żywego pielęgnowania kultury tradycyjnej. Wspólnie tańczyliśmy, muzykowaliśmy, śpiewaliśmy, rozmawialiśmy i pracowaliśmy.

Pamięć i wspólnota

W programie festiwalu znalazły się warsztaty, koncerty, potańcówki, wydarzenia dla rodzin z dziećmi, prezentacje rękodzieła, wystawa fotografii, stoisko z płytami oraz wspólna kolacja. Szczególnie ważnym i wzruszającym momentem był koncert „Kraków wielu narodów” — hołd dla Joanny Słowińskiej, niedawno zmarłej artystki i ważnej postaci krakowskiego środowiska muzyki tradycyjnej.

Jej działalność była świadectwem pielęgnowania polskiego dziedzictwa, budowania dialogu międzykulturowego i łączenia tradycji z nowoczesnością. Pamięć o niej zachowujemy, tworząc przestrzeń, w której tradycyjna muzyka żyje, łączy ludzi i jest przekazywana kolejnym pokoleniom. Koncert stał się wspólną celebracją różnorodności i dowodem na to, że kultura buduje porozumienie ponad granicami. Wystąpili między innymi Jan Słowiński, mąż Joanny, oraz ich córka Zosia Słowińska.

Razem w tanecznym kręgu

Dziękujemy wszystkim, którzy dołączyli do nas, by oderwać się od codzienności i zanurzyć w atmosferze autentycznej muzyki tradycyjnej. Gościliśmy wieloletnich entuzjastów muzyki, tańca i rękodzieła, a także osoby otwarte na nowe doświadczenia i znajomości. Tańce czango, wykonywane głównie w kręgu, pokazały, że nie trzeba mieć stałego partnera, by poczuć siłę wspólnoty i radość ze wspólnego ruchu. Zadbaliśmy również o dostępność wydarzenia dla osób z niepełnosprawnościami.

Festiwal, gdzie wolność spotkała wspólnotę

Tematem przewodnim tegorocznej edycji były wolność i wspólnota. Inspiracją stała się 70. rocznica protestów w Poznaniu w czerwcu i w Budapeszcie w październiku 1956 roku. Zestawienie tamtych wydarzeń z kulturą Czangów skłoniło do pytań o współczesne zagrożenia dla wolności, godności i tożsamości kulturowej. Festiwal pokazał, że obrona ważnych wartości może odbywać się także poprzez radość, muzykę, wspólny tupot i głęboki, naturalny śpiew.

Unikalność kultury czango

Kultura Czangów — węgierskojęzycznej mniejszości zamieszkującej Siedmiogród, w tym region Gimeszu i okolice Braszowa, oraz rumuńską część Mołdawii — wciąż nas fascynuje. To jedna z najbardziej wyjątkowych, a zarazem zagrożonych kultur basenu karpackiego. Czangowie, żyjąc przez wieki poza granicami ojczyzny, zachowali swoją tożsamość dzięki tradycjom sięgającym średniowiecza. Przez trzy festiwalowe dni mogliśmy doświadczać tego fenomenu: dołączyć do wspólnego śpiewu, słuchać kobzy, skrzypiec i fletu oraz uczestniczyć w transowych tańcach.

Dlaczego Kraków?

Kraków jest naturalną przestrzenią dla naszego festiwalu ze względu na historyczne więzi polsko-węgierskie i wyjątkowy mikroklimat. Wielokulturowość jest wpisana w tożsamość miasta, które od lat pozostaje ważnym ośrodkiem muzyki tradycyjnej, folkowej i world music. To tutaj schronienie znajduje wiele osób z doświadczeniem migracji. Dla naszych węgierskich gości projekt był dowodem na to, że ich kultura jest w Krakowie szanowana i żywa — co pomaga budować mosty między dawnym a obecnym domem.

Preludium w Warszawie i nadchodzący epilog w Poznaniu

Krakowski Festiwal jest częścią szerszego Programu Czango w Polsce, prowadzonego przez Fundację Eko/Etno. W jego ramach organizujemy Domy Tańca Wolności. Pierwszy odbył się 26 września w Warszawie. Przed nami jeszcze wielki finał: potańcówka i warsztaty w Poznaniu, zaplanowane na niedzielę, 8 listopada. Szczegóły można znaleźć na czango.pl.

Kto był z nami?

Wśród węgierskich artystów gościliśmy między innymi Lídię Draskóczy oraz László Németha — wybitne postaci tamtejszego środowiska muzyki ludowej. Lídia, grająca na skrzypcach od piątego roku życia, czarowała swoją grą, a László zachwycał mistrzowską grą na kobzie. Ich muzyczne wyczucie jest efektem lat badań w wioskach Mołdawii i Gimeszu. Towarzyszyli im Tibor Máthé, skrzypek i tancerz z Gimeszu, Balázs Rácz grający na instrumentach rytmicznych oraz Bonifác Ambrus, który grał na flecie i trąbce.

Mistrzynią tańca i przyśpiewek była Júlia Skopp, która poprowadziła warsztaty oraz spotkanie dla rodzin. Kroków czango uczyli nas także Tibor Máthé, Farkas Gyulai — sprawujący muzyczną pieczę nad całością — oraz Asia Mieszkowicz, odpowiedzialna również za koncepcję i dobór artystów. Tańce i śpiewy dawnej Galicji przybliżył Paweł Iwan wraz z kapelą Samo Południe i Kapelą Ozimkowicza. Z różnorodnością muzyczną zapoznali nas także skrzypkowie: Kazuma Ishio z Japonii oraz Maksym Nakonecznyj z Ukrainy. Wielkopolski repertuar zaprezentowały Baby Borowe — Maria Woźna i Ewa Szymczak z Poznańskiego Domu Tańca.

Tętniąca życiem strefa rękodzieła

Barwnym punktem festiwalu było tradycyjne rzemiosło. Uczestnicy mogli podziwiać i kupić czangowskie torby, pasy i spódnice. Ákos Perényi Aby prezentował tradycyjne węgierskie wyroby z filcu i uczył pracy z wełną. Przestrzeń uświetniła wystawa fotografii Gyuli Ádáma z Siedmiogrodu. Viktoriia Anishchenko zaplatała uczestniczkom tradycyjne warkocze i dzieliła się tajnikami tej sztuki. Piątkowe i sobotnie wieczory wzbogaciły również lokalne rzemieślniczki, w tym twórczynie z Ukrainy i Białorusi, prezentujące autorską biżuterię i własne prace.

Dziękujemy, że byliście z nami!

Jeśli jeszcze nie udało Ci się podzielić wrażeniami z festiwalu, prosimy o wypełnienie krótkiej ankiety. Do zobaczenia już niebawem!

Organizacja i podziękowania

Festiwal zorganizowała Asia Mieszkowicz i Fundacja Eko/Etno.

Współfinansowanie: Instytut Współpracy Polsko-Węgierskiej im. Wacława Felczaka w Warszawie; środki Miasta Krakowa w ramach zadań publicznych „Kraków w kręgu VII Festiwalu Czango” oraz „Żywa Przestrzeń Spotkania – Społeczne Instytucje Kultury” Żywej Pracowni; środki własne Fundacji Eko/Etno; darczyńcy.

Partnerzy zagraniczni i krajowi: Van közünk egymáshoz alapítvány (Fundacja Razem lepiej), Instytut Liszta – Węgierskie Centrum Kultury, Konsulat Generalny Węgier w Krakowie, Katedra Filologii Węgierskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, Koło Naukowe Hungarystów UJ, Kolejowe Towarzystwo Kultury, Dom Tańca Kraków i Dom Tańca Poznań, Chata Numinosum Warszawa, Stowarzyszenie Rozstaje – Miejsce spotkań, Strefa Nowa, Dzielnica Wesoła oraz Żywa Pracownia.

Partnerzy medialni: Radiowe Centrum Kultury Ludowej Polskiego Radia, Pismo Folkowe, Folk.pl, MuzykaTradycyjna.pl, Folkradio.hu i Kraków się wydarza.